Sống chậm, sống an: Thói quen nhỏ duy trì sức khỏe tinh thần bền vững

Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2025), hiện có hơn 1 tỉ người trên thế giới đang sống với các rối loạn sức khỏe tinh thần, trong đó lo âu và trầm cảm là phổ biến nhất. Tại Việt Nam, Bộ Y tế ước tính có khoảng 14 triệu người mắc các dạng rối loạn tâm thần, tương đương gần 15% dân số. Đáng chú ý, một khảo sát gần đây tại TP HCM (2025) cho thấy 34% nhân viên y tế có nguy cơ trầm cảm, 31% lo âu và 25% stress – con số phản ánh áp lực tinh thần hiện hữu trong xã hội.

(Ảnh minh họa: Internet)

Những dữ liệu này cho thấy sức khỏe tinh thần không còn là “chuyện riêng của ai đó”, mà là một vấn đề sức khỏe cộng đồng. Trong bối cảnh ấy, lối sống “sống chậm” – tạm gác nhịp sống gấp gáp để ưu tiên sự cân bằng, tỉnh thức – đang được nhiều người lựa chọn như một phương thuốc an lành.

1. Thói quen nhỏ hằng ngày

Các chuyên gia của Harvard Health Publishing (2022) cho rằng, những nghi thức nhỏ vào buổi sáng giúp não bộ giảm tiết hormone căng thẳng cortisol, từ đó khởi đầu ngày mới trong trạng thái tích cực.

• Hít thở sâu 5 phút mỗi sáng: tăng lượng oxy lên não, ổn định nhịp tim.

• Ăn sáng chậm rãi: nghiên cứu trên Journal of Nutrition cho thấy việc ăn trong trạng thái thư thái giúp hấp thu dinh dưỡng tốt hơn 15%.

• Ngủ trước 23h: đảm bảo cơ thể bước vào chu kỳ giấc ngủ sâu, sản sinh melatonin – hormone quan trọng cho sự phục hồi tinh thần.

• Viết ra một niềm vui nhỏ mỗi ngày: nghiên cứu tại Bồ Đào Nha (2024) khẳng định “nhật ký biết ơn” giúp cải thiện cảm xúc tích cực rõ rệt, giảm nguy cơ trầm cảm sau đại dịch.

(Ảnh minh họa: Internet)

2. Ăn uống dưỡng tâm

Trong y học cổ truyền, có câu “thực dĩ dưỡng tâm” – dùng món ăn nuôi dưỡng tinh thần. Một số gợi ý:

• Cháo hạt sen – táo đỏ: an thần, dưỡng tâm.

• Canh củ sen – ý dĩ: bổ khí, giúp cơ thể nhẹ nhõm.

• Trà hoa cúc – cam thảo: xoa dịu thần kinh, giảm lo âu.

Ngược lại, cà phê, rượu và đồ cay nóng nên hạn chế, nhất là vào buổi tối, để tránh gây kích thích thần kinh.

3. Không gian sống an nhiên

Nghiên cứu của Đại học Exeter (Anh, 2019) – và nhiều nghiên cứu kế tiếp – đều khẳng định không gian sống có cây xanh và trật tự gọn gàng giúp con người tăng 20% mức độ hài lòng với cuộc sống.

• Giữ nhà cửa gọn gàng, thoáng sáng.

• Đặt vài chậu cây xanh ở bàn làm việc hoặc phòng ngủ.

• Xông tinh dầu oải hương, trầm hương, sả chanh buổi tối giúp giảm nhịp tim, hỗ trợ giấc ngủ.

• Tạo một góc nhỏ đọc sách hoặc thưởng trà, nơi bạn có thể rời xa công nghệ ít phút mỗi ngày.

(Ảnh minh họa: Internet)

4. Kết nối và sẻ chia

Sống chậm không có nghĩa là sống tách biệt. Nghiên cứu trên American Journal of Psychiatry (2018) cho thấy, những người duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực có nguy cơ trầm cảm thấp hơn tới 52%.

• Gọi điện/gặp gỡ người thân định kỳ.

• Chia sẻ năng lượng tích cực: tham gia hoạt động cộng đồng, thiện nguyện.

• Thực hành lắng nghe: thay vì phản ứng vội, hãy lắng nghe để hiểu – điều này giúp các mối quan hệ trở nên sâu sắc, bền vững.

Khi áp lực công việc, học tập và cuộc sống không ngừng gia tăng, “sống chậm” chính là cách mỗi người chủ động tạo khoảng nghỉ cho tâm trí. Một hơi thở sâu, một bữa ăn chậm rãi, một tách trà thảo mộc hay một cuộc trò chuyện chân thành – tất cả đều góp phần kiến tạo sự an nhiên trong tâm hồn.